Beste Lezer,
Het debat over de ouderdom ligt me nauw aan het hart en daarom ga ik er nog even op door. Volgens de kranten ben je oud wanneer je 74 jaar en 8 maanden op je teller hebt. Tot hier de cijfers. Zelf kijk ik daar met enige nuchterheid tegenaan, want naast de cijfers zijn er de nuances. Mensen komen nu eenmaal in verschillende leeftijdsfasen terecht: baby, peuter, kleuter…puber…midlife..menopause…. Sommige kleintjes lopen vroeg, andere laat, sommige peuters praten vroeg, andere laat, sommige pubers hebben vroeg hormonenlast, andere laat of zelfs niet en idem dito met de andere fasen in het leven. Dat is ook zo met de ouderdom: het is een fase in het leven net als alle andere.
Elke fase kent specifieke behoeften. Meer zorg nodig hebben kan zo een behoefte zijn. Is dit echter een reden om drastische levenseinde voorstellen te doen? Wanneer de ongemakken ondraaglijk en uitzichtloos worden bestaan er op dit ogenblik uitwegen, net zoals voor alle andere ziektemomenten in ons leven.
Beste lezer het is wellicht moeilijk om te aanvaarden dat het leven niet altijd maakbaar is. Ziekte en zorg zijn themas waar we liefst zo ver mogelijk van weg blijven. Ouderdom ook. En zoals aan ziek zijn soms een ‘eigen schuld’ labeltje hangt voelen sommige ouderen de bui hangen, en voelen ze de behoefte om zich te verdedigen. “Kijk eens wat ik nog allemaal kan”, “kijk eens wat ik nog allemaal doe”, “kijk eens hoe nuttig ik nog ben: mag ik aub verder bestaan?”. Dat is alvast een deel van de teneur in het debat. Fijn dat dit voor behoorlijk wat ouderen zo is, en het is een begrijpelijke verdedigingsreactie, niemand is graag de pineut.
Tegelijk blijft met deze verdedigingsstrategie het gesprek vastlopen in een denken waarbij nuttigheid en bruikbaarheid voor de economie onontbeerlijk zijn om te (over)leven. Dat is erg jammer, want met dit denken laat men allen jong en oud, die dat om één of andere reden niet zijn, in de steek. Net als alle generaties geven ouderen zin en betekenis aan hun leven aangepast aan hun levensfase: kleinkinderen opvangen, vrijwilligerswerk, eigen projecten vorm geven, reizen, lezen, levenservaring delen, de ouderdom voorleven…Sommigen kunnen dit door actief te zijn, anderen doen dit in stilte en weer anderen hebben niet meer te kiezen omwille van ziekte of aftakeling. Maar kan wie aan huis gekluisterd zit geen betekenis meer geven aan het leven, geen zingeving?
In de voorbije weken werden meerdere pogingen gedaan om het kluwen aan denklijnen over oud worden en zijn uiteen te rafelen.
Foto : Herman Baert
Mijn eenvoudig denkraam vertelt me dat in een solidaire samenleving, want daar spreken we toch graag over, iedereen meegenomen wordt dwz jong, oud, fysiek of psychisch ziek…
‘Jamaar, wat kost dat’ hoor ik u al denken. Wel beste lezer wanneer ik door overvolle warenhuizen loop, propvolle evenementenkalenders vol spel en vermaak zie, dikke brochures vol reispropaganda zie, bonussen voor dit of dat zie uitgedeeld worden, denk ik ook: ‘wat kost het allemaal’en kan het niet wat evenwichtiger verdeeld worden in ons rijk land?
Jawel, ik gun iedereen zijn natje en zijn droogje, maar dan iedereen, ipv eenzaamheid te medicaliseren.
Misschien is het zinvol om, naast de keuze voor een solidaire samenleving voor iedereen, ook samen na te denken over prioriteiten, evenwichten en hoe daar enige verschuivingen in kunnen gebeuren.
We staan voor vele nieuwe uitdagingen in deze wankele samenleving,het gegeven dat we langer leven is daar slechts één van. Creatief naar oplossingen zoek zal nodig zijn.
De oplossing lijkt mij zeker niet: ‘beslis maar om zo gauw mogelijk dood te gaan’, eerder: ‘hoe kunnen we het nog niet voltooide leven zo goed mogelijk houden voor iedereen’.
Mvg,
Frauke Jemand